کنج خلوت

ز. داره از ایران میره. با رفتن ز. من یه دوست صمیمی، یه مشاور خوب و یه تکیه گاه روحی رو (از این دل خوشی نداشتم البته) از دست میدم. این دو سالی که برگشته بود ایران بهترین سال های رفاقت من و اون بود. گیریم که من (و شاید هم اون) اخلاقش رو گاهی نمی پسندیدم، اما واقعاً با هم خوش گذروندیم. مزخرف گفتن ها، از دختر حرف زدن ها، سیگار کشیدن ها، فلسفیدن ها، قدم زدن ها، کوه رفتن ها. چه با ز. و چه با بقیه دوستا دنیا قشنگ بود. به خصوص تا شهریور 86 که خبری از اون حکم لعنتی نبود و افسردگی خفیف سراغم نیومده بود. آخ که انگار دنیا همه اش لذت بود و خوشی! اسفند رو بگو که کنکور فوق لیسانس داده بودم. هیچ غم و غصه ای تو دنیا نداشتم. کلاس های خصوصی نصفه شب و اوشن-فشم بعدش با بچه ها. پرسه زدن تو راه های خاکی و قلیون کشیدن تو قهوه خونه های خلوت. پولی که تازه داشت در می اومد و حس استقلالی که به آدم دست میداد.

کاش این حکم لعنتی هیچ وقت پیداش نشده بود. زندگی من رو تلخ و پردغدغه کرد. shit.

این روزها که می گذرد شادم.

درس خوندن های بی دغدغه و بی استرس. پیوسته و پرثمر. و کاری که توی کتابخونه انجامش میدم باعث شده بعد از مدت ها احساس مثبتی نسبت به خودم پیدا کنم. پسری که کار و درسش رو جدی گرفته. محیط کتابخونه هم واقعاً خوبه. بگذریم که س.ک.س.ی بودن بیش از حد دخترها گاهی حواس آدم رو پرت می کنه. می خوام این روند رو به صورت ثابت حفظ کنم. ادامه اش باعث پیشرفت سریع کارهام میشه. ان شاء الله.

یک. دو تا اثر ژاپنی خوندم این دو روزه. یک داستان کوتاه از مجموعه «خوبی خدا» به اسم «شیرینی عسلی» و رمان بلند «زن در ریگ روان» نوشته کوبو آبه.

از آثار ژاپنی اصلاً پیش زمینه خوبی نداشتم. البته دلیلش احمقانه است. کتاب «رقصنده ایزو» رو خریدم و هر چی زور زدم نتوستم حتی یک داستانش رو تموم کنم. اصلاً به دلم ننشست. شروع داستان شیرینی عسلی هم اصلاً جذاب نبود. این بود که تلاش های چندباره ام برای خوندنش به ثمر ننشست. تا اینکه پریروز توی مترو که کتاب رو برده بودم تصمیم گرفتم قسمت هایی از داستان رو بخونم شاید نکته جذابی توش بود. و از صحفه سوم که شروع کردم داستان من رو واقعاً جذب کرد. الان به نظرم کنار داستان اول (که اسمش خاطرم نیست، نویسنده اش شرلی جکسونه) و داستان جهنم بهشت جومپا لاهیری قشنگ ترین داستان های مجموعه ان به نظرم. نمی دونم چرا با شخصیت اصلی داستان همذات پنداری می کنم. احتمالاً برای اینکه جفتمون از بیان احساساتمون عاجزیم، ظرافت های رفتاری زن ها رو نمی فهمیم و همیشه دست دست می کنیم و منتظر فرصت بهتریم (یاد «سرود عاشقانه جی. آلفرد پروفراک» افتادم دوباره). از این جهت داستان برام یه تلنگر، یه ضدحال، یه نیشتر بود. به خصوص با ماجرای دو سه روز اخیر که حسابی من رو از خودم ناامید کرد.

رمان بلند «زن در ریگ روان» محشر بود. به نقل از غبرائی فضای اگزیستانسیالیستی داشت و من رو تا حد زیادی یاد داستان محاکمه آلبر کامو انداخت. تصویرپردازی قوی نویسنده با کمک عنصر «شن» (آنتاگونیست داستان به نظرم همین شنه)، واکنش دیگر شخصیت های داستان که خیلی گم لب به صحبت باز می کردند و انگار شیء بودند تا انسان، فضای یأس آلود داستان و تقدیر محتوم شخصیت اصلی (که باز هم به نقل از غبرائی از داستان سیزیف تبعیت می کنه و حتی وقتی که فرصت فرار داره ازش استفاده نمی کنه) واقعاً تکان دهنده بود. فکر کنم رمان کوری که پدر و پسرخاله من همیشه از تلخی و فضای پوچ اش می نالن با اون پایان خوشش مقابل این داستان خیلی امیدبخشه!

«هزار خورشید تابان» رو هم خوندم. به نسبت بادبادک باز پخته تر بود و از اون فضای سیاه و سفید (به نقل از غبرائی) و قیاس های مطلق (طالبان-هیتلر) و مظلوم نمایی هزاره ها و شیطان نمایی پشتون ها کمتر خبر بود. اما به نظرم بادباک باز تم تأثیرگذارتری داشت، قربانی شدن حسن و احساس گناه امیر نیروی پیش برنده قوی ای بودند.

اما یک نکته ی دیگه: ناتورالیسم خالد حسینی واقعاً آدم رو از زندگی ناامید می کنه. تو بادبادک باز تقدیر سهراب، پسر حسن هم این بود که مثل پدرش اسیر دست پشتون ها بشه و آصف به اون هم مثل پدرش تجاوز می کرد. تو این داستان هم مریم که مادرش کلفت بود و خودش حرام زاده گرفتار شوهری زورگو میشه و دست آخر برای نجات فریبا (که از طبقه متوسط و تحصیلی کرده است) و بچه هاش روانه زندان و بعد اعدام میشه.

- شب.

- شب؟ شب محشره. شب یعنی سکوت. و قشنگ ترین چیزی که این سکوت رو می شکنه صدای تک و توک موتورها و ماشین هایی یه که همیشه فکر می کنم یعنی این وقت شب چکار دارن که تو خیابونن؟ مریض دارن؟ از مهمونی برمی گردن؟ از یه مجلس عیش و عشرت؟ از دیدار و هم آغوشی با یه معشوقه پنهان؟ از دیدن یه دوست برای شنیدن درد دلهاش؟

تو شب به خودت نزدیکتری. تو شبه که به خودت فکر می کنی، به کارهات، به افکارت، به آینده ات. تو شبه که نقابت رو می گذاری کنار. دیگه به خودت دروغ نمی گی و روراستی.

تو شب به خدا نزدیکتری، به روح این عالم بی انتها نزدیکتری. حس می کنی به سرچشمه نامنتها وصل شدی. می تونی زل بزنی به آسمون بی ستاره و حس کنی با کیهان یکی شدی. می فهمی که تو جزء کوچکی از این عالم بی انتهایی، یک ذره مثالین. که با تپش عالم تو هم می تپی. حس می کنی دنیا تو رو در آغوش گرفته. مثل یک مادر سیاهپوش مهربون.

تو شب با آدم های دیگه هم صمیمی تر می شی. ساعت 11 شب که سوار تاکسی می شی همه با هم مهربونن. انگار همه پر از نقطه مشترک می شن. انگار همه یه روح ان و به یه چیز فکر می کنن. با راننده سر کرایه دعوا نمی کنی. از مسافر بغل دستی ات کناره نمی گیری. با هم، هم صحبت می شید. هر دو نسبت به چیزی که بیرون تاکسی می بینید یه احساس مشترک دارید. با هم که خداحافظی می کنید، انگار دو تا دوست قدیمی هستید. «آقا یا علی!» «یا علی. شبت بخیر داداش.»

یه سؤال. چرا نسل قدیم کارهایی رو که خودش در دوره جوانی انجام می داده برای نسل جدید نمی پسنده؟ چرا آدمی محافظه کار میشن، اما برای نسل جدید، برای فرزندای خودشون؟

یادمه یه شب خونه ی مامان بزرگم بودم. داشت تعریف می کرد که: آره. حسن دوست دختراشو میاورد خونه، ببینه ما کدومشون رو می پسندیم باهاش ازدواج کنه. حالا فکر کن که این قضیه مال دهه چهله. و مامان و بابای مامان بزرگ من و حسن آقا به شدت آدم های متشرعی بودند. مامان بزرگم تعریف می کرد که آره، یکی شون پولدار بود اما سیاه سوخته و لاغر بود، یکی شون فلان بود، یکی شون بهمان بود. می دونم که اگر مامان بزرگ من امروز بفهمه که به فرض من دوست دختر دارم چه فکرایی راجع به من نمی کنه. پناه بر خدا!

خیلی بده. کارهای خودشون رو با یک جمله ساده توجیه می کنند: نه! «اون موقع شرایط فرق می کرد». و به همین سادگی می خوان سروته قضیه رو هم بیارن. کسی هم کاری به این نداره که فرق شرایط اون موقع با الان مگه چی بوده؟ شاید الان اصلاً شرایط برای فلان عمل مناسب تر باشه.

آدما انگار بعضی چیزها رو فقط برای خودشون می پسندن. وقتی تو موقعیتش قرار می گیرن کار رو انجام میدن و بعد با یک جور جبرگرایی (که یعنی نمی شد تو اون شرایط جور دیگه ای عمل کرد) کار رو توجیه می کنن.

حالت بدترش اینه که طرف به فلان کار تو ایراد می گیره، اما خودش در آینده همین کار رو انجام میده و باز به همین جبرگرایی رو میاره برای توجیه کردنش.

امشب چه برق عجیبی و نیرومندی می زد چشمای خواهر و شوهرخواهرم. وقتی ما داشتیم برای س. دست می زدیم و اون هم کله اش رو تکون می داد. حس می کردم پدر و مادرش حاضر نیستند دنیا رو با اون لحظه عوض کنند.

آخ منم دلم بچه می خواد!

از اون بیشتر دوست دارم حامله بودن رو تجربه کنم. دوست دارم بدونم اینکه یه موجود زنده تو بدنت باشه، نفس بکشه، غذا بخوره، رشد کنه چه لذتی داره؟

حیف که من مردم و نمیشه این یکی رو تجربه کنم.